Modern olympism

I. What is olympism?

Almost everybody know what are Olympic Games, a little bit less people are familiar with the idea of olympism. Although, as we duly assume, there must be connection between these two concepts, this connection is much weaker nowadays than it should be (or than I want it to BE).

As a modern movement olympism was created by Pieree de Coubertin, of course its origins reach far back in time to the ancient Greece and to religious festivals in honor of gods (you can read a short and comprehensive text about it here). But what exactly modern olympism is? As we can read in Olympic Charter:

Olympism is a philosophy of life, exalting and combining in a balanced whole the qualities of body, will and mind. Blending sport with culture and education, Olympism seeks to create a way of life based on the joy of effort, the educational value of good example, social responsibility and respect for universal fundamental ethical principles.

Next to this we can also read about sport as every human right, an obligation to not discriminate anybody for anything, service humankind to develop itself, preserve human dignity, promote friendship, shaping peaceful society, etc.

It is all quite general, but sounds truly ambitious and nobly. Definitely I can agree with all of those objectives. The problem I want to consider now is to what extend those values are represented in modern Olympic Games and generally in the sport universe.

II. All together?

Let’s start on a level of a society. Each Olympic Game is great event which takes attention of millions of people around the world. We can see representatives of the countries which are currently in conflict competing arm to arm accordingly to rules without hate (at least manifestly). Spectators are united in cheering, sitting all together on stadiums, halls and fields. The world is watching and admiring. In ancient Greece there was this tradition of suspending all wars for the time of such an important event. Unfortunately, this is not the case in our world…

Except the wars going on, it looks like the job is done (promote friendship, shaping peaceful society), but this war-thing… It is really a crucial thing! Imagine that we can adopt this ancient rule with stopping all military conflicts for a period of Olympics. How many lives can be saved! How much of precious time we give for peaceful diplomatic solutions to emerge. Utopia? For sure we would need a whole-world agreement for this, and a whole-world ban for those who would not respect this agreement.

III. Admiration and specialization

Above I’ve also mentioned “admiring”. I found this as an another important social aspect of Olympics. It is good to have idols on certain stages of your live (not only childhood). A great sportswomen or sportsmen can really encourage you to simply be better in your field. To be more competitive, but not getting too aggressive or unfair, because to be a great sportsman you have to obey the rules and keep your mind focused on the goal itself (educational value of good example). Therefore, a good athlete needs  motivation, as well as skills – exactly the same as anybody else in their career.

Here we get to the lower (or deeper) level – level of an individual. I have some problems with the formula “a balanced whole the qualities of body, will and mind”because I consider “will” as a property of “mind”, but I will leave it for another occasion (my mind-body view in very short you can find here or a little more serious here). Anyway, we intuitively feel what this statement is about. Is this balanced whole really the case? Let’s look on a typical road of professional sportsmen nowadays.

He starts exercising sport when he is 6 years old. At the beginning, he is combining many disciplines to build his general fitness, fundamental coordination – to classify him to a concrete discipline (to find his predispositions). He starts his regular training in primary school; when his colleagues are playing computer games he is doing his workout. So far so good. At the age of 13 first problems appear – “I don’t have time for anything!” – he realised that he needs to sacrifice almost all other activities to achieve success in his discipline. He made decision (or his parents made) and he keeps on working. First won cups and medals are keeping his motivation. In his high school he is on a special program, because he has to train, so he misses 75% of classes. He is now 19 yrs and in country top 3. Studies, college? Not now! He is preparing to the first Olympic Games in his life.

We can continue this story, but at this point you have already seen what I wanted to show. Modern sport competitions are not between potters and blacksmiths, but between specialized to do certain jump or throw human-machines… Of course it is an oversimplification. We can show many, many sportsmen and sportswomen with beautiful life stories, full of passion, best achievements and colourful senescence (I simply love the amateur sports because they demand versatility – that’s why I’m a bit critical of professional sports). However, as a conclusion from the story we can say that in general, modern way of doing sport career is connected with a great existential risk. You can sacrify your life for something that you never truly rethought and consciously adopted as your goal. You woke up being 20 with a super right-foot shoot, but with only one book read… (excluding biographies of football players). This kind of specialization is, as we can easily see, a widespread problem of modern societies. We are training for half of our lives to do “one thing”, and the second half we do this thing for life (common corporation story). Once more – I’m not saying it is always like that, but too often it is. We certainly have a problem with this kind of balance in modern sport.


IV. Faster, better, stronger

This leads us to another interesting phenomena in the sport universe, which is doping. An ongoing race between scientists – some of them are creating new drugs, another are doing experiments which show why those drugs should be prohibited. I find this quite funny. Can we somehow connect this with a case of human dignity, mentioned in Olympic Chart? Perhaps. A human being pushes itself to its limits, but it is not enough to satisfy sponsors, to get scholarships, to reach the top… You can say – everybody is using – but it is not an argument. I myself feel unable to indicate the limit (vit. C is ok, but EPO is not?). I believe the limit is somehow connected with turning off rational thinking and a specific kind of suspending our very humanity. You start taking drugs which helps you run faster, but destroys your liver, or which makes you stronger, but will have very bad influence on your body in a long term, or are just prohibited by rules, simply when you are blinded by irrational obligation to be the best <at all costs>. Dignity suffers in this moment. When we are using other people to gain profits it is more obvious, but in this example you are simply using yourself to get a title, money, fame. You then forget your humanity and treat yourself as a machine, as an instrument to get it (we can refer here to Kantian kingdom of ends as an opposite situation). Very interesting problems appear here, like issue of carnality, a matter of being human as psycho-physical unity and so on. They are ones of my favourites, but here I will not dig them up.

V. Final remarks and visions

Two kinds of Olympics
It is a very unpolished idea, but I imagine world with two different kinds of Olympic Games. One is very similar to that we have now, but more open for artificial improvements like drugs (in a limited manner, of course), machine-body parts etc. This first kind of Olympics would be, from the ethical point of view, very slippery. Another would be very classic – in an ancient style. To participate in them you can’t have any money profits for doing sport – simply you are working or studying like everybody else, you don’t have scholarships or sponsors (maybe with except of sponsors who gives you equipment), but there can be a money prize for winners. These second kind should be also super-clean in sense of drugs and support. It’s just my little bit crazy idea. It is not a future I am dreaming of, but rather a very blurred vision how sport can possibly evolve.

To make our current situation better, under which I understand getting closer to the Olympic Charter ideals, we should put more attention for promoting olympism from the very beginning. There is a lot of sport activities at schools, competitions and fair play prizes for kids – that’s cool, but not enough. I think we should also focus more on theoretical fundaments. Simply start to explain “why”. Why we do sports? Why we organize competitions? Why fair-play is so important? Why we have to obey the rules while playing games? What does it mean to lose or to win? Those questions should be discussed at school on philosophy classes etc. They give intellectual background for doing sport in practice, which is, of course, essential.

Joy of effort
Last but not least, I want to say something about a beautiful concept of “joy of effort”. This stands in the very center of my idea of sport. Promoting this attitude towards life in general, is in my opinion definitely beneficial for both – the society and the individual. In times when work is often a hated duty, many people dream about extremely lazy holidays. Adding more effort by doing regular sport activity seems stupid for them. I cannot empathize with them, but I can understand why it is like this. It is an ultra complex problem of the whole organization of our societies – in which we work to survive, instead of working to create and to develop our lives. It leads us straightly to the Marx concept of alienation – our work is not ours anymore. Our effort gives us no proper satisfaction and we don’t own things we create. But this is another story. Here I just want to mention, that if we will continue our lives in this manner, there will be no chance for people to feel the joy, which effort can bring. This concept will be diminished when an effort will be only associated with a pay-work and imposed duties. Sport and free art are maybe one of the last bastions of this existentially crucial idea.

 – – –

I. Czym jest olimpizm?

Niemal każdy wie czym są Igrzyska Olimpijskie, jednak trochę mniej osób jest zaznajomionych z ideą olimpizmu. Jak słusznie zakładamy musi istnieć jakiś związek między tymi pojęciami, jednakże związek ten jest współcześnie słabszy niż powinien być (lub raczej niż ja chciałbym żeby był).

Jako współczesny ruch, olimpizm został stworzony przez Pieree’a de Coubertina, oczywiście jego początki sięgają dalekiej przeszłości – starożytnej Grecji i religijnych festiwali odprawianych ku chwale bogów (możecie przeczytać krótki i konkretny tekst na ten temat tutaj). Ale czym właściwie jest współczesny olimpizm? W Karcie Olimpijskiej czytamy:

Olimpizm jest filozofią życia, chwalącą i łączącą w zrównoważoną całość jakość ciała, woli i umysłu. Łącząc sport z kulturą i edukacją, olimpizm dąży do stworzenia sposobu życia opartego na radości z wysiłku, wychowawczych wartościach dobrego przykładu, odpowiedzialności społecznej i poszanowaniu uniwersalnych podstawowych zasad etycznych.

Zaraz obok możemy przeczytać o sporcie jako prawie człowieka, obowiązku niedyskryminowania nikogo za nic, służbie dla rozwoju ludzkości, ochronie godności ludzkiej, promowaniu przyjaźni, kształtowaniu pokojowo nastawionego społeczeństwa itp.

Wszystko to brzmi ambitnie i szlachetnie. Z pewnością mógłbym się podpisać pod tymi postulatami. Kwestią którą chcę rozważyć jest to na ile wspomniane wartości są obecne w świecie współczesnego sportu oraz czy możemy mówić o ich realizacji za pośrednictwem współczesnych Igrzysk Olimpijskich.

II. Wszyscy razem?

Na początku przyjrzyjmy się sprawie na poziomie społecznym. Każde Igrzyska Olimpijskie to wydarzenie na wielką skalę, skupiające uwagę milionów ludzi na całym świecie. Możemy oglądać reprezentantów krajów będących w konflikcie, którzy ramię w ramię rywalizują w zgodzie z przepisami bez wzajemnej nienawiści (przynajmniej na pozór). Widzowie, zjednoczeni w kibicowaniu wspólnie oblegają stadiony, hale i boiska. Świat patrzy i podziwia. W starożytnej Grecji istniała ponoć tradycja zawieszania wszystkich wojen na czas trwania igrzysk. Niestety podobnej praktyki nie obserwujemy współcześnie…

Tak więc poza konfliktami toczonymi w tle IO wszystko wygląda dobrze! Promujemy przyjaźń, kształtujemy pokojowo nastawione społeczeństwo, ale te wojny… to jednak istotna sprawa! Wyobraźmy sobie sytuację przyjęcia tej wspaniałej antycznej zasady wstrzymania wszelkich konfliktów zbrojnych na czas igrzysk. Jak wiele istnień mogłoby to uratować! Jak dużo cennego czasu dałoby to rozwiązaniom dyplomatycznym na dojście do głosu i odegranie roli. Utopia? Z pewnością musiałoby powstać ogólnoświatowe porozumienie w tej sprawie a także zasada o ogólnoświatowym “banie” dla tego kto odważy się tę zasadę złamać.

III. Podziw i specjalizacja

Powyżej pojawiła się kwestia „podziwiania” myślę, że to także jeden z istotnych społecznie aspektów IO. Dobrze jest mieć swoich idoli (autorytety) na pewnych etapach życia (nie tylko w dzieciństwie). Wspaniały sportowiec, czy sportsmenka mogą naprawdę zmobilizować nas do bycia lepszymi w naszych codziennych działaniach. Zainspirować swoją postawą do stawiania sobie wyzwań i rywalizacji przy jednoczesnym powstrzymywaniu się od agresji i niesprawiedliwych zagrywek, gdyż wielki sportowiec musi także przestrzegać zasad by móc go tak nazywać, musi też pozostać skupiony na celu (wychowawcza wartość dobrego przykładu). Zatem dobry sportowiec musi zarówno cechować się odpowiednim poziomem motywacji, jak i umiejętności – dokładnie tak jak każdy inny człowiek w swoim fachu.

Tutaj schodzimy już na niższy, czy też głębszy poziom – poziom jednostki. Nie podoba mi się sformułowanie: chwalącą i łączącą w zrównoważoną całość jakość ciała, woli i umysłu – po pierwsze dlatego, że uważam wolę za własność umysłu (o swoich pogladach na kwestię relacji ciało-umysł wspomniałem tutaj, szerszego i systematycznego ich wyjaśnienia może zaś dostarczyć moja obszerniejsza praca pisemna), po drugie polska wersja gubi chyba właściwy sens wypowiedzi, mianowicie olimpizm rozumiany, jako filozofia życia może ew. promować łączenie w zrównoważoną całość… ale jako taka nie może tego sama robić, jedynie jej wyznawcy mogą. W każdym razie intuicyjnie rozumiemy, co autor miał na myśli. Czy sportowcy rzeczywiście dążą do owego ideału zrównoważonej całości? Przyjrzyjmy się typowej drodze współczesnego profesjonalnego sportowca.

Rozpoczął trening mając 6 lat. Na początku uprawiał rożne dyscypliny, aby zbudować sprawność ogólną i podstawowe zdolności kordynacyjne a także, aby można było przypisać go do konkretnej dyscypliny (odkryć predyspozycje). Regularne treningi rozpoczął w szkole podstawowej. Kiedy jego koledzy spędzają czas przed grami komputerowymi on jest na treningu. Póki co wygląda to nieźle. W wieku 13 lat pojawiają się pierwsze problemy – “Nie mam na nic czasu!” – zdaje sobie sprawę, że musi poświęcić niemal wszystkie inne aktywności aby odnieść sukces w swojej dyscyplinie. Podejmuje decyzję (lub rodzice robią to za niego) i trenuje nadal. Pierwsze puchary i medale podtrzymuję jego motywację. W szkole średniej realizuje “specjalny program” i opuszcza 75% zajęć, ponieważ musi trenować. Ma teraz 19 lat i jest w najlepszej 3 w kraju. Studia? Nie teraz! Przygotowuje się przecież do swoich pierwszych Igrzysk!

Moglibyśmy kontynuować tę historyjkę, ale widać już chyba, co ma ona na celu. We współczesnym sporcie nie rywalizują ze sobą garncarz i kowal, ale wyspecjalizowane do wykonywania konkretnego skoku lub rzutu „ludzie-maszyny”… Oczywiście to duże uproszczenie. Możemy wskazać wiele przykładów sportowców ze wpsniałymi biogramami, pełnymi pasji, najlepszych wyników i dobrej barwnej starości (po prostu kocham sport amatorski, gdyż wymaga wszechstronności, stąd ta nadmierna krytyka profesjonalistów). Konkluzją jest jednak stwierdzenie, że współczesna droga, czy kariera sportowca niesie ze sobą ogromne ryzyko egzystencjalne. Możesz poświęcić swoje życie dla czegoś czego nigdy do końca nie przemyślałaś i świadomie nie zaakceptowałaś, jako swojego życiowego celu czy pasji. Budzisz się mając lat 20 z doskonałym strzałem z prawej nogi, ale z tylko jedną przeczytaną książką na koncie… (nie licząc biografii słynnych piłkarzy). Jak łatwo zauważyć, tego typu specjalizacja, stanowi problem ogólny współczesnego rozwiniętego cywilizacyjnie społeczeństwa. Jesteśmy przez połowę życia trenowani, aby robić „jedną rzecz” a drugą połowę życia spędzamy robiąc tę rzeczy, aby przeżyć (typowa korpo-historia z życia wzięta). Raz jeszcze podkreślę, nie twierdzę, że tak jest zawsze, ale uważam że jest tak zbyt często. Zdecydowanie we współczesnym sporcie mamy problem ze zrównoważeniem, o którym mowa w Karcie Olimpijskiej.

IV. Doping

To prowadzi nas ku kolejnemu interesującemu zjawisku obecnemu w uniwersum sportu. Chodzi mianowicie o doping. Ten nieustający wyścig pomiędzy naukowcami, którzy opracowują nowe suplementy i wspomagacze, a tymi którzy przeprowadzają eksperymenty dostarczające argumentów za tym, że powinny one być zabronione. To całkiem zabawne. Czy możemy to jakoś połączyć ze wspomnianą we wstępie kwestią ludzkiej godności? Być może. Istota ludzka doprowadza się do granic wytrzymałości, ale czasem to nie wystarcza by zadowolić sponsora, by zdobyć stypendium, by dotrzeć na szczyt… Uprzedzając można powiedzieć – wszyscy biorą – ale to nie jest argument. Osobiście nie czuję się w mocy by wskazać limit dopuszczalności (witamina C jest ok, ale EPO już nie?). Wierzę jednak, że limit jest powiązany z wyłączeniem racjonalnego myślenia i swoistym zawieszeniem człowieczeństwa. Zaczynasz zażywać środki pozwalające ci biec szybciej, ale destrukcyjne dla twojej wątroby lub mające bardzo szkodliwe efekty w dłuższej perspektywie czasowej, lub po prostu prawnie zabronione wtedy, gdy jesteś zaślepiony iracjonalnym poczuciem obowiązku bycia najlepszym <za wszelką cenę>. Godność w tym momencie cierpi. Widać to wyraźnie, gdy wykorzystujemy innych ludzi by osiągnąć korzyści, w tym przypadku wykorzystujemy siebie samych by zdobyć tytuły, pieniądze czy sławę. Zaczynamy traktować się jako narzędzie, instrument niezbędny dla uzyskania tych materialnych korzyści (możemy się tu odnieść do Kantowskiego królestwa celów, jako obrazu przeciwstawnego). Pojawiają się tu bardzo ciekawe problemy związane z kwestią cielesności, bycia człowiekiem, jako jednością psychofizyczną itp. tutaj ich głębiej nie poruszam, choć dla mnie to kwestie najciekawsze, więc kiedyś to zrobię…

V. Wizje i uwagi końcowe

Dwa rodzaje igrzysk
To tylko bardzo luźna idea, ale wyobrażam sobie świat z dwoma rodzajami igrzysk. Jedne z nich podobne do współczesnych, ale bardziej otwarte na sztuczne udoskonalenia w postaci leków i wspomagaczy (mimo wszystko w ograniczonym stopniu), mechanicznych części ciała itp. Byłyby one oczywiście, z etycznego punktu widzenia, dosyć podejrzane. Drugi typ  nawiązywałby do igrzysk antycznych. Ich uczestnicy nie mogliby czerpać stałych korzyści finansowych z uprawiania sportu – byliby po prostu ludźmi jakiś zawodów, czy studentami, jak wszyscy wokół nich. Nie mieliby stypendiów i sponsorów (może poza takimi, którzy zapewniliby niezbędny sprzęt), za zwycięstwo mogłyby jednak obowiązywać nagrody finansowe. Te drugie igrzyska musiałyby również być całkowicie czyste w kontekście stosowania dopingu. Nie jest to raczej wizja, o której marzę, aby była zrealizowana, co raczej pewien domysł – możliwy scenariusz na przyszłość.

W celu poprawienia obecnej sytuacji, przez co rozumiem tutaj zbliżenie się do ideału zawartego w Karcie Olimpijskiej, z pewnością musimy jako społeczeństwo, położyć większy nacisk na promocję olimpizmu na wczesnych etapach edukacji. W szkołach jest dużo aktywności sportowych, zawodów i nagród fair-play – to świetnie, ale to nie wystarczy. Uważam, że powinniśmy dostarczać młodym także podbudowy teoretycznej odnośnie tych praktyk. Wyjaśniać “dlaczego”. Dlaczego uprawiamy sport? Dlaczego organizujemy zawody? Dlaczego fair-play jest tak istotne? Dlaczego należy przestrzegać reguł w czasie gry? Co oznacza wygrana i przegrana? Te pytanie powinny być stawiane i krytycznie omawiane w szkole np. na lekcjach filozofii. Stanowią one niezbędne tło dla sportu w praktyce, który ma oczywiście znaczenie kluczowe.

Radość z wysiłku
Na końcu w porządku struktury, ale nie ważności, chciałbym powiedzieć jeszcze coś na temat wspaniałej myśli zawartej w sformułowaniu “radość z wysiłku”. Mieści się ono w centrum mojego pojmowania sportu. Promowanie tej postawy wobec życia w ogóle, jest moim zdaniem zdecydowanie korzystne zarówno dla społeczeństwa jak i jednostki. W czasach, gdy praca bywa często znienawidzonym obowiązkiem, wielu ludzi marzy o ekstremalnie leniwych wakacjach. Dodanie jeszcze więcej wysiłku w postaci regularnego uprawiania sportu wydaje się im conajmniej nie na miejscu. Nie mogę się z nimi utożsamić, ale potrafię ich zrozumieć. Jest to wielce złożony problem calościowej organizacji społeczeństwa – gdzie pracujemy po to by przetrwać, zamiast pracować by tworzyć i ulepszać swoje życie. Ta myśl prowadzi nas prosto do Marksowskiej koncepcji alienacji, nasza praca nie jest już więcej nasza. Nasz wysiłek nie dostarcza właściwej satysfakcji, a to co tworzymy nie należy do nas w żadnym sensie. Ale to oczywiście inna historia… Tutaj chciałem jedynie zaznaczyć, że kontunuacja takiego sposobu życia nie pozwoli nam nigdy docenić i poczuć radości płynącej z wysiłku. Zależność ta zniknie, jeśli będziemy kojarzyć wysiłek tylko z pracą zarobkową i narzuconymi obowiązkami. Sport i wyzwolona sztuka mogą być jednymi z ostatnich bastionów, gdzie realizuje się ta niezwykle istotna egzystencjalnie zależność.

All photos found on:

Nothingness – analytic perspective

Nothingness. Is there something we can say about it? Not too much really, because it is actually nothing. Although we can focus on the notion of „nothing”. The last half of the century gives us a brand new field to considerations in this topic. The ancient dispute between the idea of creatio ex nihilo and the materialistic view that matter exists by its own eternally, is now pushed out by physical theory of an empty space. This theory actually supports neither of two mentioned claims. There’s no need for God to create something from nothing, nor there’s no need for matter to be eternal.

I. Nothing – why doesn’t it exist?

Let’s first have a look on some philosophical definition:

“Nothing (gr. ouden) – a direct result of the denial (strikethrough) anything in the intentional act; positive term of negative outcome of such a strikethrough (i.e. the result of being crossed out by negation function). “Nothing” (or “something” crossed out), has any referent, e.g. in the alternative <all or nothing>”. [1]

And some more simple ones:

“Nothingness: a situation where nothing exists; the state of not existing”. [2]

“Nothing: not anything; no single thing”. [3]

Using more sophisticated language we can also speak about (can we?) a non-being (gr. me on):

“Absolute non-being – clear negation of metaphysical being (being as a being). It is something contra-dictionary in itself, impossible to exists. It is only an act of negation which mind performs towards being”. [4]

Having above definitions on mind can anyone claim that it is possible that something comes from nothing?! Parmenides (famous philosopher from pre-socratic era) was the first one who was analyzing that. He claimed:

<“That which is not, is not. “What-is-not” does not exist. Since anything that comes into being must arise out of what-is-not, objects, states of affairs and so on cannot come into being. Likewise, they cannot pass away, because in order to do so they would have to enter the realm of what-is-not. Since it does not exist, what-is-not cannot be the womb of generation, or the tomb of that which perishes. […] The empty space necessary to separate one object from another would be another example of what-is-not. And since things cannot be anything to a greater or lesser degree—this would require what-is to be mixed with the diluting effect of what-is-not—the universe must be homogeneous”>. [5]

What follows means simply that it is impossible for something to come into being from nothing. Being is eternal. Now, are our greatest physicians and cosmologists just too stupid to understand that? Or they miss their logic courses? I advice not to be so fast in judging them like this.
(When I was preparing myself to write this entry, I found very good written review of a book “A Universe From Nothing” about which I also want to write here. Finally, there are many things in which we have to agree with the author of this review. Nevertheless, I have much different attitude than him to the mentioned book and ideas presented in it.)

II. A Universe from nothing

Looking from the other side now. Lawrence Krauss in his book leads us through the history of cosmology and physics starting from the Einstein’s discoveries. One of the main problem for cosmologists in the last century, was (and it still is) to determine the shape of the Universe. Depending on whatever it is – flat, open or closed – different scenarios for future lies in front of the Universe. To say which shape is more plausible cosmologists and physicians were trying to weigh (calculate a mass) the universe accordingly to complicated theories. But empirical calculations were not compatible with theory, something was missing… Just skipping to the point – they find out that the missing part of the Universe is something in between or rather – an empty space between everything else… [6]

So an empty space which weigh something? This doesn’t sound logical but actually if you get rid of all particles and radiations from a certain space you are confident to think you get nothing there. Surpassingly, scientists assume that in this vacuum space a ridiculous phenomena is taking place all the time. Which is spontaneous materialization of virtual particles. Those virtual particles are a pair of particle-antiparticle so they annihilate together and they exists for a super-short period of time. These fluctuation in an empty space could once in the past lead to a certain asymmetry whose effect was that matter came to existence.  We can’t measure them, we know about them indirectly. As Krauss convincing us this theory shows a very high correspondence with observation and predictions about atoms behaviour. Conclusion of whole theory is nicely grasped in the F. Wilczek words: “nothing is unstable”. On behalf of  inference to the best explanation let us agree that truly something like this is a fact.

III. So what they are arguing about?

So it looks like we have serious misunderstanding here. From the one site philosophers reasonably claims that something from nothing is impossible. From the other hand cosmologists and physicians saying us that it is actually happening all the time. We can keep on maintaining this dispute about “nothing” but a simple conceptual distinction should help here. That is my proposition for everybody who is interested in this subject.

That is very intuitive to call a space from which we took out all particles and radiation an empty space and commonly to say – there is nothing. More sophisticated terms like absolute non-being should be reserved for philosophers as a clearly paradoxical – as we saw we can’t really even talk about it. Once again precision of our language is crucial here.

I am wondering if the most important part of this controversy for people who are engaged in it, is a tension between two general worldview – naturalism and supernaturalism. First one, is generally speaking a view that everything we can perceive (or what we can be able to perceive in the future with better technology) is natural, so in explaining the world we don’t have to claim nothing above it (“ontological naturalism”). Everything is natural. Second one, is characteristic for most of religions were explanation of the worlds phenomena we can found in a beings or forces which are, as an assumption, above the natural world – not available to our senses. This second options secure us from paradoxes like regressus ad infinitum. We can say e.g. that there have to be an unmoved mover – like God and he is responsible for creation from nothing, but we can’t understand this fully.

Krauss in the end of his book make a reference to this discussion. As a great scientist he states that he is not able to overthrow a hypothesis of God but shortly speaking propositions made by science are for him at least more logically consistent. What is even more important these propositions came from critical considerations, observations made by many devoted people who are (should be) always open for critics and changes, what we cannot say about some religious dogmas. Of course we have to remember that even elegant scientific theories are always build on some unverified assumption. Remain skeptical then, but when you have to choose… Choose what you want. I choose critical thinking.

 – – –

Nicość. Czy możemy coś o niej powiedzieć? Nie za wiele, bo w końcu to właściwie nic. Możemy jednak skupić się na samym pojęciu “nicości”. Ostatnie półwiecze dostarczyło nowych okazji i kontekstów do podejmowania tego tematu. Odwieczny spór pomiędzy zwolennikami idei stworzenia świata z niczego (creatio ex nihilo) a materialistycznym poglądem o odwiecznej i samoistnej materii, ustępuje miejsca zaawansowanej teorii fizycznej traktującej o pustej przestrzeni. Teoria ta nie wspiera żadnej ze stron odwiecznego sporu. Nie postuluje istnienia Boga, który dopiero stworzył coś z niczego, ani nie uważa materii za koniecznie wieczną.

I. Nic – dlaczego nie istnieje?

Spójrzmy najpierw na pewną filozoficzną definicję:

“Nic (gr. ouden) – bezpośredni rezultat zaprzeczenia (przekreślenia) czegokolwiek w akcie intencjonalnym; pozytywne określenie negatywnego wyniku takiego przekreślenia (tj. wyniku przekreślającej funkcji negacji). „Nic” (czyli „coś” przekreślone) nie ma żadnego desygnatu, jak np. w alternatywie <wszystko lub nic>”.  [1]

A teraz nieco prościej:

“Nicość: sytuacja, w której nic nie istnieje; stan braku istnienia”. [2]

“Nic: brak jakiejkolwiek rzeczy; żadna rzecz”. [3]

W bardziej wyrafinowanej dyskusji możemy też mówić (możemy?) o niebycie (gr. me on):

“Niebyt absolutny – czyste zaprzeczenie bytu pojętego metafizycznie, a więc bytu jako bytu. Jest on czymś sprzecznym i niemożliwym, jest tylko aktem negacji przekreślającej umysłu wobec bytu”. [4]

Mając na uwadze powyższe definicje, czy można zasadnie twierdzić, że możliwym jest powstanie czegoś z niczego? Parmenides (słynny filozof z ery przedsokratejskiej) był pierwszym który podał ten problem szczegółowej analizie, stwierdził: „Byt jest a niebytu nie ma” – zdanie to stanowi fundament dla rozważań ontologicznych po dzień dzisiejszy. Określa ono podstawową właściwość wszystkich rzeczy przypisując im cechę jaką jest istnienie. Wszystko co istnieje w jakikolwiek sposób jest bytem. Zdaniem Parmenidesa: „tym co istnieje jest Byt, Jedno, a stawanie się, zmiana, jest złudzeniem. Jeśli cokolwiek zaczyna być, wywodzi się albo z bytu albo niebytu”. Alternatywa w ostatnim zdaniu jest według Parmednidesa tylko teoretyczna. Po pierwsze coś może ulegać zmianie, bo istniało już wcześniej w innej formie. Po drugie należy zauważyć, że powstanie czegoś z niczego jest niedorzecznością ponieważ niebytu nie ma, zatem zawsze jest tak, że coś powstało z czegoś – bytem jest wszystko, byt jest wieczny. [5*]

Czy zatem nasi wielcy naukowcy są zbyt głupi aby to zrozumieć? A może nagminnie opuszczali lekcje i kursy z logiki? Radziłbym nie oceniać ich w ten sposób zbyt szybko…
(Kiedy przygotowywałem ten wpis trafiłem na bardzo dobrze napisaną recenzję książki “Wszechświat z Niczego”, na temat której także wypowiadam się w tym wpisie. Jest wiele kwestii odnośnie których należy się zgodzić z autorem tej recenzji. Osobiście jednak moja ocena tej książki jak i myśli w niej zawartych jest zupełnie inna.)

II. Wszechświat z niczego

Spójrzmy co na to druga strona. Lawrence Krauss w swojej książce prowadzi czytelnik przez najnowszą historię kosmologii i fizyki, poczynając od odkryć Einsteina. Jednym z problemów XX wiecznej kosmologii było/jest określenie krzywizny Wszechświata, czy też mówiąc potocznie jego kształtu. W zależności od tego czy okazałby się on – płaski, otwarty lub zamknięty – rysują się przed nim różne scenariusze na przyszłość. Aby określić, który kształt jest bardziej prawdopodobny, naukowcy starają się ważyć (ustalić masę) Wszechświata w oparciu o skomplikowane teorie. Przez długi czas, oparte na obserwacjach obliczenia nie były zgodne z modelami teoretycznymi, ciągle czegoś brakowało… Przechodząc do sedna – okazało się, że za brakujący element należy uznać przestrzeń pomiędzy ważonymi obiektami – pustą przestrzeń znajdującą się pomiędzy wszystkim innym… [6]

Czy to oznacza, że pusta przestrzeń coś waży? Nie brzmi to logicznie, ale jeśli pozbędziemy się z danego wycinka przestrzeni wszystkich cząsteczek i promieniowania trudno nie uznać tego wycinka za pusty. Zaskakująco okazuje się jednak, że w tej pustej przestrzeni zachodzi nieustanie niezwykłe zjawisko – spontaniczna materializacja cząstek wirtualnych. Cząstki te stanowią właściwie pary cząstka-antycząstka, które wzajemnie anihilują (znoszą się w istnieniu), przez co istnieją przez super-krótki okres czasu. Nie możemy ich zobaczyć, wiemy o nich pośrednio. Owe fluktuacje, mogły w końcu doprowadzić do pewnej asymetrii i doprowadzić do powstania materii.   Jak przekonuje Krauss, teoria ta wykazuje wysoką zgodność z innymi obserwacjami i pozwala na dokładne predykcje na temat zachowania cząsteczek. Konkluzja całej teorii jest zgrabnie uchwycona w słowach F. Wilczka: “Nic, jest niestabilne”. Przyjmijmy na zasadzie najlepszego wyjaśnienia, że jest to fakt.

III. To o co właściwie toczy się spór?

Wygląda na to, że mamy tu do czynienia z poważnym nieporozumieniem. Z jednej s,trony filozofowie zasadnie twierdzą, że coś z niczego jest niemożliwe (bez ingerencji kogoś/czegoś będącego ponad wszystkim). Z drugiej strony kosmologowie i fizycy przekonują nas, że coś takiego dzieje się nieustannie. Możemy podgrzewać ten spór o “nic”, ale wydaje mi się, że proste rozróżnienie terminologiczne powinno tu wystarczyć – taka jest moja propozycja dla wszystkich zainteresowanych.

Intuicyjnie nazywamy przestrzeń z której usunięto wszystkie cząstki i promieniowanie jako pustą i potocznie określamy ją mianem niczego. Bardziej wyrafinowany termin jakim jest “niebyt” powinien pozostać zarezerwowany dla filozofów jako zdecydowanie paradoksalny – jak się przekonaliśmy właściwe nie można o nim nawet sensownie mówić. Ponownie więc, kwestia używanego języka okazuje się tu kluczowa.

Zastanawiam się jednak czy nie jest tak, że najważniejszą płaszczyzną tego sporu, dla samych w niego uwikłanych, jest konflikt odnośnie całościowej wizji świata. Konflikt, który można zawrzeć w rozróżnieniu naturalizm- supranaturalizm. Pierwsze ze stanowisk, przy wyjaśnianiu świata nie wykracza poza sam świat (chcąc posłużyć się precyzyjną terminologią należy je nazwać “naturalizmem ontologicznym”). Jego podstawowe założenie zawiera się w sformułowaniu: „wszystko co istnieje jest naturalne”. Inaczej rzecz ujmując cały byt jest dostępny badaniu za pomocą nauk przyrodniczych lub ich bardziej rozwiniętych form w przyszłości. Z drugiej strony wizja supranaturalistyczna wprowadza przyczynę zewnętrzną wobec świata, na przykład w postaci osobowego Boga, który tym samym stanowi “pierwszego poruszyciela i chroni przed regresem w nieskończoność.

Krauss w ostatnim rozdziale odnosi się bezpośrednio do tego problemu i ze stanowczością godną podziwu pisze, iż nie jest w stanie sfalsyfikować hipotezy Boga, ale rozwiązania proponowane przez naukę są według niego logicznie bardziej spójne. Co ważniejsze wypływają one z refleksji opartej na obserwacjach i wysiłkach w dążeniu do odkrycia prawdy, są także stale otwarte na krytykę w przeciwieństwie do nienaruszalnych dogmatów przyjmowanych na gruncie supranaturalnych wyjaśnień w formach takich jak np. we wielu systemach religijnych. Należy pamiętać, że naukowe rozwiązania mimo iż wydają się bardziej eleganckie i mogą zachwycać nawet bardziej niż “święte” opowieści, w swych ostatecznych podstawach także są nie weryfikowalne. Zachowajmy zatem ogólny sceptycyzm, ale gdy przychodzi wybierać…  Wybierajcie co chcecie. Ja wybieram krytyczne myślenie.

 – – –

  1. A. Podsiad, Słownik terminów i pojęć filozoficznych, PAX, Warsaw 2000, pp. 558-559 (own transaltion; original text, in the Polish version of this entry).
  3. ibid. (…)/nothing
  4. A. Podsiad, op. cit. pp. 558-559 (own transaltion; original text, in the Polish version of this entry).
  5. // 5* F. Copleston, Historia Filozofii t. I – Grecja i Rzym, tłum. H. Bednarek, PAX, Warszawa 1998, s. 63.
  6. L. M. Krauss, Wszechświat z niczego. Dlaczego istnieje raczej coś niż nic (A Universe From Nothing. Why There Is Something Rather Then Nothing), trans. T. Krzysztoń, Prószyński i S-ka, Warsaw 2014.
    ** Lecture of L. Krauss about the book you can watch here: (polskie napisy).

Super-compensation as an universal pattern?

Super-compensation – sounds like a magic spell. When I acknowledged this notion on my physical education studies I felt from the beginning its universal philosophical potential. I can take that risk and say that maybe it was one of those ideas which pushed me to study philosophy…

But what exactly does it mean? Nothing too complicated. In short it means ‘rebuilding on a higher level’. Rebuild something that was damaged and after reconstruction it becomes better in some sense. In a theory of physical exercise, super-compensation is an effect of well planned training process. We had been on a lvl “0”, then we fatigued ourselves and went down on “-1”, after a proper rest we ‘wake-up’ on “+1” lvl. This is how good training should work. Of course the damage can not be too strong (leads to contusion) or too small (no effect). In detail this topic is much more complicated, but a general pattern is now understandable, I hope. (If you are interested in finding more information about super-compensation, look for its description on a biochemistry level, e.g. muscle glycogen. It is really amazing what is happening under our skin!)

While studying this idea I have asked myself, if our mental condition works on a same rule? Can we speak about super-compensation on a psyche level? If someone who gets hurt mentally (in a limited dose), rebuilds himself mentally stronger after some time? Think I still don’t have an answer…

My intuition says – yes.  Yet we commonly use expressions like: “This experience made him stronger”, “Now she is less vulnerable”, etc.

1) Stressful work. Lets say you have one like this. Your boss keeps on complaining, expectations are not suitable to your salary, deadlines are chasing you all the time… At least, on the edge of your mental breakdown you resign and everything ends good. You did not make it to get crazy, you found a better job. In your new job when it comes to a moderate stress situations you behave better then rest of your team – comparing to your former job this is easy, it is rather motivating you then making you suffer, you are now resistant for such things.

Beautiful scenario, isn’t it? Let’s take something stronger now.

2) You were on a war field. Not too long, you did not lose your arm or leg, you do not have flashbacks as J. Rambo. You came back home and you got a medal of honour. Since you are back you are not moved by the noise of car accident, you react to it with inner mobilisation – you are ready to help, analysing situation with cold head. Looks nice – you are a tough guy, you are brave etc. During your stay on a war field you saw death. Not in a shape of woman with a scythe but as a dying man, sometimes someone you didn’t know, other time your friend. Can we be sure that this didn’t have negative influence on you? Did you lose some sensitivity, some reasonable fear? I am rather sure that your thinking about war victims is now much different than mine. Maybe you are ready now to kill a person without regret? I am still not…

I am afraid, that not all of these changes which happened in the second scenario are positive. Some of them can make you feel a kind of pain (maybe you are not joining this pain consciously with your war experience), maybe some of them can hurt people in your environment. That is what I think.

There is a story about a boy putting nails in a fence every time he hurts someone, you’ve probably read this somewhere so I just link it here. (from many possible sites I’ve chosen this because at the same time you have got a general theory of mental recovery over there). Conclusion from this story is that every psychical damage (an insult, betrayal, anger) always leaves a vestige even when we atone it somehow (we take a nail off the fence but hole is still there). I disagree.

Comparison of two scenario from opposite poles shows why. It looks like for me that 1) is plausible. We get hurt mentally – yes – but we come forth from it alone or with help. After 10 years you are laughing from this memory about your stressful work and you are actually sure that this experience made you stronger. From the other side, situation 2) suits to the hole in a fence scenario. So a whole story with a boy is only partially true – it’s true only for some of our behaviours.

Complexity of human mental live (there are philosophers who hates this phrase – greetings to them!) is so huge that it seems almost impossible for super-compensation to work in such a simple manner. I believe that there is many intermediate states, options, when it goes about mental damage and its effects (just like endless number of scenarios between 1 and 2 exists). However, this possibility of using the super compensation pattern to mental sphere is eating for me.

You can easily notice this pattern in other phenomenas than human life. When you cut your hedge it grows faster and stronger. When you stop production for a while you make a demand growing and when you start production again you can see increase in sales. Violation of civil rights in a democratic country (we assume that democracy is good), returns with a vengeance to a government and may effect with impeachment and election of new more democratic leaders.

Coming back to a human. My view on a relation between human mind and its body is far from simple and I am not about to expound it here but as a conclusion I can just mention it. Human is in my opinion a psychophysical being. Those two aspects of our nature are inseparably joined. Mental is not substantially different but in the course of evolution it gained some distinctly new properties. Because of that we can keep on finding many analogies in functioning of our body and mind and super-compensation is one of them. It leads me also to a conclusion that when we get to know our body better, we can figure out more about our mind or at least be better prepared for this knowledge (what) or skill (how), because at the end developing your mind needs also a separate exercise. So when you do weight-lifting you will not suddenly understand what is the meaning of your existence, but maybe if you gonna think about it (separate activity) during weight-lifting or parallel, you will come to this faster or easier 😉 . Speaking seriously I mean a long lasting process. Knowing your body helps you to get to know your mind.

(Note for philosophers to help them put me a sticker: I believe mind is a emergent property in a strong sense, I am around of non-reductive physicalism in mind-body problem, I agree that there is something like mental causation but I rather call it differently because of unfortunate notion of “cause” – which was sufficiently discredited by D. Hume)

_ _ _

Superkompensacja – brzmi niczym magiczne zaklęcie. Termin ten, gdy go poznałem w czasie studiów na Akademii Wychowania Fizycznego dał upust moim filozoficznym zapędom… Zaryzykuję stwierdzenie, że był nawet jedną z tych idei, które pchnęły mnie w stronę podjęcia drugich studiów…

Ale co on oznacza? Nic skomplikowanego. Najkrócej mówiąc jest to odbudowa na wyższym poziomie. Odbudowa czegoś, co zostało uszkodzone i odbudowuje się w jakimś sensie lepsze. W teorii treningu, superkompensację traktuje się jako efekt dobrze zaplanowanego procesu treningowego. Oto byliśmy na poziomie “0”, zmęczyliśmy się i podniszczyliśmy sprowadzając się na “-1”, po stosownym odpoczynku “budzimy się” na poziomie “+1”. Tak działa dobrze prowadzony trening. Oczywiście uszkodzenie spowodowane treningiem nie może być zbyt silne (prowadzi wtedy np. do kontuzji) ani zbyt słabe (nie ma efektu). Zagadnienie jest dużo bardziej skomplikowane, ale ogólny schemat jest tutaj już chyba jasny. (Zainteresowanych zachęcam do zapoznania się z opisem superkompensacji na poziomie biochemicznym, np. w przypadku glikogenu mięśniowego. To wspaniałe co się dzieje tam pod skórą!)

Studiując to zagadnienie zadałem sobie pytanie, na które nie mam do dziś jednoznacznej odpowiedzi. Czy sfera mentalna człowieka (psychika) działa na podobnej zasadzie? Czy możemy mówić o superkompensacji na poziomie naszej psychiki? Czy ktoś kto doznaje urazu psychicznego (oczywiście w ograniczonej dawce) odbudowuje się po pewnym okresie wypoczynku, silniejszy?

Intuicja mówi – tak. Potocznie korzystamy przecież z takich sformułowań jak : “To doświadczenie uczyniło go silniejszym psychicznie”, “jest teraz odporny”.

1) Stresująca praca. Załóżmy, że takową odbywasz. Szef ciągle ma pretensje, wymagania rozmijają się z wynagrodzeniem, presja deadline’ów jest nieubłagana… W końcu na skraju załamania nerwowego rezygnujesz i wszystko dobrze się kończy – nie zdążyłaś zwariować, znalazłaś lepszą pracę. W nowej pracy na umiarkowanie stresujące sytuacje reagujesz lepiej niż pozostali, w porównaniu do poprzedniej roboty to dla Ciebie pestka, motywuje cię to raczej niż zniechęca, jesteś odporna na takie pierdoły.

Pięknie prawda? Weźmy zatem coś silniejszego.

2) Byłaś na wojnie. Nie za długo, nie urwało ci nogi, nie masz flashbacków w stylu J.Rambo. Wracasz dostajesz medal. Od kiedy wróciłaś nie porusza cię już hałas rozbijających się w wypadku samochodów, raczej reagujesz na niego mobilizacją – komu trzeba pomóc, gdzie jest zagrożenie? Wygląda świetnie – jesteś twardzielem i cechujesz się odwagą. Na wojnie widziałaś śmierć. Nie jako kobietę szkielet z kosą w ręku, ale jako umierającego człowieka, czasem obcego, czasem kumpla z kompani. Czy możemy być przekonani, że nie miało to na Ciebie negatywnego wpływu? Czy nie utraciłaś pewnej wrażliwości, pewnego uzasadnionego strachu? Jestem prawie pewien, że myślisz teraz inaczej niż ja o ofiarach wojennych. Może jesteś teraz gotowa zabić bez skrupułów. Ja ciągle nie…

Obawiam się, że nie wszystkie te zmiany, które zaszły w Tobie w drugim scenariuszu są pozytywne. Niektore wywołują w Tobie powracający niekiedy ból (być może sama nie wiesz dlaczego on się pojawia) inne mogą sprawiać, że krzywdzisz ludzi w Twoim otoczeniu. Tak myślę.

Jest taka przypowieść o chłopcu wbijającym gwoździe w płot, którą pewnie już gdzieś czytaliście, więc nie będę marnował przestrzeni. (z pośród wielu możliwych stron wybrałem tę, ponieważ jest tam również, przedstawiona w zarysie, teoria radzenia sobie z emocjonalnymi uszkodzeniami) Morał płynący z tej przypowieści jest taki, że każda krzywda psychiczna wyrządzona drugiej osobie (obraza, zdrada, gniew) zawsze pozostawia ślad, nawet gdy ją naprawimy (wyciągniemy gwóźdź – zostaje dziura). Nie zgadzam się.

Zestawione skrajne scenariusze obrazują dlaczego. Wydaje mi się, że sytuacja 1) jest prawdopodobna. Doznajemy krzywdy psychicznej – owszem – ale wychodzimy z niej, może sami, może z pomocą innych. Po 10 latach śmiejesz się z tej pracy, którą pełniłaś i sama zauważasz, że w ostatecznym rozrachunku uczyniła cię silniejszą. Z drugiej strony sytuacja 2) odpowiada schematowi dziury w płocie. Podsumowując, historyjka jest wzruszająca, ale tylko częściowo prawdziwa.

Złożoność ludzkiej sfery mentalnej (są filozofowie nie cierpiący tego sformułowania – pozdrawiam was serdecznie!), jest tak ogromna, że mechanizm superkompensacji z pewnością nie działa na jej gruncie w tak prosty sposób. Wydaje mi się, że istnieje wiele opcji pośrednich jeśli chodzi o zależność – uraz psychiczny i jego efekty (tak jak istnieje wiele pośrednich zdarzeń między 1) a 2)). Jednakże, sama możliwość adaptacji tego schematu do sfery psychicznej mnie zachwyca.

Łatwo zauważyć obecność tego wzoru także poza człowiekiem. Przycięty żywopłot odrasta szybciej i staje się silniejszy. Chwilowe zatrzymanie produkcji towaru, zwiększa popyt i przyczynia się do wzrostu sprzedaży, gdy wznowimy produkcję. Pogwałcenie praw obywateli w demokratycznym państwie (zakładamy, że demokracja jest dobra), odbija się władzy czkawką, gdy  obywatele obalają rząd w przyśpieszonych wyborach prowadzących do powołania nowego, bardziej demokratycznego rządu.

Wracając do człowieka. Mój pogląd na relację ciała i umysłu jest dosyć złożony i nie wyłożę go tutaj teraz, ale w ramach podsumowania postu mogę go nieco zasygnalizować. Człowiek jest istotą psychofizyczną. Te dwa aspekty jego natury są nierozerwalnie złączone. Psychika nie jest odrębna od ciała w jakimś substancjalnym znaczeniu, jednak w toku ewolucji uzyskała pewne nowe cechy. W związku z tym możemy odnajdywać szereg analogii (choć o różnymi stopniu dokładności) w funkcjonowaniu ciała i umysłu, a superkompensacja jest jedną z nich. Prowadzi to także do wniosku, że poznając lepiej własne ciało, możemy dowiedzieć się czegoś więcej o naszym umyśle, a przynajmniej być lepiej do tego przygotowanymi, bo zgłębianie psychiki wymaga odrębnego wysiłku. Nie jest tak, że w czasie wyciskania na klatę nagle zrozumiesz cel swojej egzystencji, ale możliwe, że jeśli w czasie wyciskania na klatę będziesz o tym rozmyślał (osobna aktywność) to pójdzie ci z tym lepiej 😉 . Ujmując to poważnie chodzi tu oczywiście o długotrwały proces. Poznawanie własnego ciała sprzyja poznawaniu własnego umysłu.

(notka dla filozofów co by ułatwić im przydzielanie mi metek: uznaję psychikę za byt emergentny w silnym sensie, pozostaję jednak na gruncie nieredukcjnego fizykalizmu w kwestii umysł-ciało, uznaję zjawisko przyczynowania mentalnego, chociaż wolę używać innego określenia na ten odgorny wpływ, z racji na zdyskredytowaną przez Hume’a pozycję pojęcia przyczyny).


Sport and the idea of nation

“Eighteen-year-old Amelia Bolanios was sitting in front of the television in El Salvador when the Honduran striker Roberto Cardona scored the winning goal in the final minute. She got up and ran to the desk which contained her father’s pistol in a drawer. She then shot herself in the heart. ‘The young girl could not bear to see her fatherland brought to its knees,’ wrote the Salvadoran newspaper El Nacional the next day. The whole capital took part in the televised funeral of Amelia Bolanios. An army honour guard marched with a flag at the head of the procession. The president of the republic and his ministers walked behind the flag-draped coffin.”

R. Kapuscinski, Soocer War*

It obvious that we treat our sportsmen and sportswomen as representants of our country and nation . It is so obvious that I even made this mistake in first sentence and used word “our” twice… (in the rest of my entry I will be using “ours” as a “sportswomen and sportsmen who compete in national colors as representants of particular country”.)

But to what degree we can think about them like this? Are they represent our economic strenght or technological advancement? Are they trustees of our most common values? Are they responsible for image of our nation or/and country in the eyes of people of other nations? Can we be proud of them? Can we be proud of our nation at all?!

In my opinion we can treat them as representants of the nation in the very narrow sense.
(being a “representant of a country” is something different. Sometimes we mistake those meanings. Most of my consideration here you can adjust as well to country as to nation but then conclusions may be different)

1. Beliefs of our sportsmen are theirs private business.
Just few days ago great spot of Polish National Handball Team (and upcoming European Championships), apeared. It is great for me in the meaning that it is motivational, nicely matched with music etc. In this comercial we can see players who are showing they religious beliefs. Why not – many sportmen do this, probably it gives them strenght and motivation, or they just cheating to be more atractive – doesn’t matter. What’s really matter here is that people have inclination to judge the whole nation on behaviors of the few especially when these few are called “representants”. What is obvious I hope in this example – this spot doesn’t mean that all Polish people are christians.

I found this movie attached as a comment to the news about Tobias Karlsson, a Swedish captain who decided to wear a rainbow bandage on his arm, during European championships in Poland. This is his way of “silent manifestation” against Polish laws which prohibits homosexual marriages and new government which is strongly against that. Wow! Swedish are all pro-homosexual?! Of course not.

Seems obvious but as you read comments, people just made a huge jump from the sport field to the area of higher values. Is the Poland-Sweden match gonna be a war between christianity and leftist activists? Sounds familiar?

2. Sportsmen are not responsible for an image of our nation.
Actually they are… but I dont think it is right. We judge Russian nation because some of theirs sportsmen are taking drugs. We shouldn’t do it which follows from point nr 1. But are they responsible in the way that they have an “obligation” to “work” for a good image? Government (of sovereign nation) is investing a lot of money in professional sport, so if they somehow receiving this money the should give something in return! That is not so simple. Polish Olympic Champion in gymnastic (vault) Leszek Blanik during his training sessions in Poland was forced to take an inrun from a corridor, because his training hall was not big enough… So if he had lost, should we have blamed the nation for not helping him enough? No. (This is the case where “country” would be more adequate, and then maybe answer would be different.) I believe that sport performance is a combination of talent (genetics), social environment and hard work of the individual and his closest supporting team (coach, psychologist etc.). A nation is then only partly responsible for just one of these factors. So he is only partly in some narrow sense obligated to win for his nation. Let’s play a game now to see this better:

My sportsman X have:
Talent(T) = 9
Diligence (D) = 5
Equipment (E) = 10
Mental strenght (M) = 7

Yours Y have:
T = 6
D = 10
E = 8
M =8

Sum up. X=31 and Y=32 –> Congrats! Your nation is better! …?
At most we can say: the individual from your nation was better this time in this game (maybe this new National Sport Facility helped him a bit)!

3. In some degree sportsmen performances reflects nation’s economic strength.
That is a common mistake – we should say: “country economic strength” and then we can proceed as follows: Statistics are brutal here (All time Olympic Games medal table – Wikipedia). But as we can observe there are some exceptions, like Canada – quite a rich country but not winning with Italy. Of course there is also a factor of population but it is also not a golden rule. Again, that is a complex issue so we can say that only to some degree nr 3 is true and it appeals to “country” so we can actually leave it now.

My conclusion here is simple. When we forget or misjudge or overreact about 1,2,3 (especially 1) we can easily fall into “Soccer War scenario”. We talk about sportsmen as ours, because they represent our country and nation on their own decision, we didn’t force them. It is beautiful when fans are “proud” of their sport representation. But more suitable word would be “full of admiration” or “happy” because they were hoping that “their” team gonna win (all in all I can be a fan of other national team, and this doesn’t mean I am from the other nation isn’t it?). We cheers them because we feel some bound with them, maybe we know them by person which make them closer for us, maybe we even share values with them.

Word “proud” is problematic here… There is a notion of “national pride” – very common nowadays in Poland. What does this mean?

a) I can be proud of my nation, that generally we are welcoming for people from other nations who needs help.

b) Maybe: I can be proud of my national historical behaviours like abolition of slavery.

c) Maybe: I can be proud of my nation won a war against stronger army… (really?)

d) Maybe: I can be proud of my nation that we saved our traditions and art, which we consider as valuable from some reasons.

But nation doesnt equal: traditions, historical facts and general behaviours – let’s don’t stuck in these aspects! A proud is something we should deserve for. Proud in original meaning, and as I understand it is about “myself”. Yes we say: “I am proud of you” but when? When someone did something (X) that we thought was good, so probably we at least told him once: “You should do X” and that was our contribution. So examples I mentioned above are useful as long as I contribute to this achievements (a,b,c) or at least I take care of values that my nation worked out (d).

Thats why there is a problem for me to say: “I am proud of Justyna Kowalczyk” (Polish cross country skier one of the best in the world) when I did nothing, to help her. I am just very happy for her to be a winner and I admire her work and sacrifice. I also like the fact that thanks to her more tourists will come to my hotel in polish mountains 🙂

Coming back to the notion of “nation” . I think we should look at it as a “field” on which we can do something valuable, not only look back to history. Taking care doesn’t mean defend at all costs. “At all costs” means – without thinking – and lack of thinking leads to the worst thing humanity ever done (reference to: H. Arendt, Banality of Evil – I don’t agree with her 100% but  I agree enough, for my argument). Nevertheless, we can create meaningful things (events, laws, arts) as a nation – e.g. we can write a petition to UE commission about a problem of our neighbour country and most of members of our nation signed it, which will result in an international help, or we can just go to them and help as we can, etc. We can also make a referendum about quitting a violation of womens rights in work and its result will change their situation for better (problem of democracy appears and many other problems but this entry is already too long so I leave it for other occasion). Finally we can create art, contribute to scientific discoveries… and much more – can you see that?

So BE a proud member of your nation, but only when you really deserve it.

 – – –

“Kiedy napastnik Hondurasu, Roberto Cardona, strzelił w ostatniej minucie zwycięską bramkę, siedząca w Salwadorze przed telewizorem 18-letnia Amelia Bolanios zerwała się i pobiegła do biurka, gdzie w szufladzie leżał pistolet jej ojca. Popełniła samobójstwo strzelając sobie w serce. „Młoda dziewczyna, która nie mogła znieść, że jej ojczyzna została rzucona na kolana” – pisał nazajutrz dziennik Salwadoru „El Nacional”. W pogrzebie Amelii Bolanios, transmitowanym przez telewizję, wzięła udział cała stolica. Na czele konduktu maszerowała kompania honorowa wojska ze sztandarem. Za trumną okrytą flagą narodową szedł prezydent republiki w otoczeniu ministrów.”

R. Kapuscinski, Wojna Futbolowa **

To oczywiste, że traktujemy naszych sportowców, jako reprezentantów naszego narodu i kraju. Jest to na tyle oczywiste, że popełniłem błąd i odruchowo napisałem w pierwszym zdaniu “naszych” dwa razy… (w dalszej części tego wpisu pod słowem “naszych” będę rozumiał sportowców, którzy występują w barwach narodowych, jako reprezentanci konkretnego narodu.)

Ale do jakiego stopnia możemy myśleć o nich w ten sposób? Czy reprezentują oni potęgę ekonomiczną czy technologiczne zaawansowanie? Czy są powiernikami naszych najważniejszych wartości? Czy są odpowiedzialni za kształtowanie obrazu naszego kraju i narodu w oczach innych? Czy możemy być z nich dumni? Czy można być dumnym ze swojego narodu?

W mojej opinii możemy traktować sportowców, jako reprezentantów narodu tylko w bardzo wąskim znaczeniu. (bycie reprezentantem kraju to co innego. Czasem mylimy te dwa znaczenia. Większość z moich rozważań można zastosować zarówno do “narodu” jak i “kraju”, ale konkluzje w obu przypadkach mogą się różnić) 

1.Przekonania naszych sportowców to ich prywatna sprawa.
Kilka dni temu ukazał się wspaniały klip promocyjny Polskiej Reprezentacji Piłkarzy Ręcznych (tym samym także nadchodzących Mistrzostw Europy). Rzeczywiście jest świetny pod względem emocjonalnym, dopasowania muzyki itp. W klipie tym widzimy zawodników prezentujących swoje przekonania religijne. Czemu nie? Wielu sportowców robi to w czasie występów, być może dodaje im to w jakiś sposób siły, motywuje ich, a może tylko udają by wzbudzić sympatię kibiców – nie ważne. Tym na co chcę zwrócić uwagę przy tej okazji jest ludzka inklinacja do oceniania całego narodu na podstawie zachowań kilku jego członków, zwłaszcza, gdy ci członkowie są nazywani “reprezentantami”. W wybranym przykładzie, mam nadzieję, oczywiste jest iż klip nie sugeruje jakoby wszyscy Polacy byli Chrześcijanami.

Znalazłem ten film załączony jako komentarz do informacji, że kapitan szwedzkiej drużyny Tobias Karlsson – zdecydował założyć tęczową opaskę na ramię, na czas Mistrzostw Europy w Polsce. Jest to jego sposób na “cichą manifestację” przeciwko polskiemu prawu zakazującemu zawierania małżeństw przez osoby tej samej płci oraz nowemu rządowi, który jest w tej kwestii wyjątkowo stanowczy. Wow! Wszyscy Szwedzi to zwolennicy małżeństw homoseksualnych!? Oczywiście, że nie.

Wydaje się to być oczywiste, jednak czytając komentarze dotyczące tej informacji, mam wrażenie, że ludzie dokonują olbrzymiego skoku pojęciowego, z pola sportowej rywalizacji w sferę abstrakcyjnych wartości. Czy mecz Polska-Szwecja byłby wojną chrześcijaństwa z lewicowymi aktywistami? Brzmi znajomo?

2. Sportowcy nie są odpowiedzialni za kształtowanie obrazu naszego narodu.
Właściwie to są… ale uważam, że nie powinno tak być. Oceniamy negatywnie naród Rosyjski za to, że niektórzy z ich sportowców szprycują się niedozwolonymi używkami. Nie powinniśmy tego robić, co wynika z pkt. 1. Ale czy możemy powiedzieć, że są odpowiedzialni w sensie, że mają “obowiązek”, jakoś “pracować” na pozytywny obraz narodu? Rząd (z upoważnienia suwerena) inwestuje pokaźne środki finansowe w profesjonalnych sportowców, zatem jeśli otrzymują oni pod jakąś postacią te pieniądze, to powinni dać coś w zamian! Nie jest to takie proste. Polski Mistrz Olimpijski w gimnastyce (skok) Leszek Blanik w czasie swoich treningów w Polsce, musiał podobno brać rozbieg z korytarza, bo wybieg na hali był za krótki… Gdyby, więc tak przegrał, czy winilibyśmy naród za jego porażkę? Nie. (to jest przypadek, gdzie bardziej adekwatnym byłoby powiedzieć o “kraju”, wtedy być może odpowiedź byłaby inna.) Wydaje mi się, że sukces sportowy jest wynikiem odpowiedniej kombinacji talentu (genetyka), środowiska społecznego i ciężkiej pracy jednostki i wspierającego go zespołu najbliższych osób (trenera, psychologia itp.). W związku z tym naród jest tylko w jakiejś części odpowiedzialny za sukces swojego zawodnika (czasem mniejszej czasem większej). Tak też zawodnik jest tylko w wąskim sensie zobligowany wygrać dla swego narodu. Zilustruję to na przykładzie gry:

Mój sportowiec X:
Odporność psychiczna=7

Twój sportowiec Y:
T = 6
D = 10
E = 8
M =8

Zsumujmy wynik. X=31 a Y=32 –> Gratulacje! Wygrałeś twój naród jest lepszy!…? Co najwyżej możemy powiedzieć: osoba twojej narodowości była tym razem lepsza w tę grę (może to dzięki tej nowej Hali Narodowej, którą ostatnio wybudowaliście)!

3. Wyczyny sportowców w pewnym stopniu odzwierciedlają siłę gospodarczą narodu.

Jest to częsty błąd – powinienem napisać: “siłę gospodarczą kraju“, z tą poprawką kontynuuję: Statystyki są brutalne tutaj (Klasyfikacja Medalowa Igrzysk Olimpijskich – Wikipedia). Są jednak pewne wyjątki, takie jak Kanada – dość bogaty kraj, ale nie wygrywa np. z Włochami. Oczywiście istotnym czynnikiem jest także  wielkość populacji, ale również nie jest to złota reguła. Ponownie, mamy tu do czynienia ze złożonym zagadnieniem, więc tylko do pewnego stopnia pkt. 3 jest prawdziwy, a poza tym odnosi się do pojęcia “kraju”, więc zakończę analizę w tym miejscu.

Wniosek z dotychczasowych rozważań jest prosty. Kiedy zapominamy lub dokonujemy niewłaściwej oceny lub przesadzamy w reakcji w kwestiach 1,2,3 (zwłaszcza w 1) zbliżamy się do scenariusza z “Wojny Futbolowej”. Mówimy o sportowcach, że są “nasi”, ponieważ reprezentują nasz kraj z własnej woli, nie zmuszamy ich przecież do tego. To piękne słyszeć, gdy kibic mówi, że jest “dumny” ze swojej reprezentacji w piłce nożnej. Ale wydaje się bardziej adekwatnym powiedzieć, że “jest pełny podziwu” albo cieszy się z wygranej po liczył na “swój” zespół (przecież mogę być fanem reprezentacji narodowej innego narodu niż mój, prawda?). Trzymamy za nich kciuki, ponieważ czujemy z nimi pewną więź, może znamy ich osobiście, co czyni nas bliskimi, a może nawet podzielamy pewne wartości.

Słowo “dumny” jest problematyczne w tym kontekście… W Polsce bardzo popularne jest teraz określenie “narodowa duma“. Ale co to znaczy?

a) Mogę być dumny ze swego narodu, ponieważ w większości przypadków jesteśmy przyjaźnie nastawieni do przybyszów o innej narodowości, którzy potrzebują pomocy.

b)Mogę być dumny ze swego narodu, z uwagi na jego historyczne osiągnięcia np. zniesienie niewolnictwa.

c) Mogę być dumny ze swego narodu, ponieważ wygrał on niegdyś walkę z silniejszym przeciwnikiem… (serio mogę?)

d) Mogę być dumny ze swego narodu, ponieważ ocaliliśmy tradycję i sztukę, które uznaliśmy za wartościowe z pewnych względów.

Ale naród nie równa się: tradycji, faktom historycznym czy ogólnym zachowaniom – nie zatrzymujmy się na tych aspektach! Duma jest czymś na co trzeba sobie zasłużyć. Duma w oryginalnym znaczeniu i moim intuicyjnym rozumieniu dotyczy “mnie samego”. Owszem mówimy: “Jestem z Ciebie dumny” ale w jakich przypadkach? Mówimy tak, gdy ktoś zrobił coś (X), co uznajemy za dobre, i pewnie choć raz w życiu powiedzieliśmy mu: “Powinieneś zrobić X” – i to był nasz wkład (analogiczna sytuacja dotyczy wyborów czy referendum – nie napisaliśmy ani słowa do żadnej ustawy, ale popieramy ją swym głosem). Zatem przykłady wypisane powyżej są właściwe tylko wtedy, gdy jakoś przyczyniliśmy się do tych osiągnięć (a,b,c) albo chociaż uchroniliśmy je przed zapomnieniem, zniszczeniem (d).

Właśnie dlatego mam problem z powiedzeniem: “Jestem dumny z Justyny Kowalczyk” podczas, gdy w żaden sposób jej nie pomogłem. Mogę być bardzo szczęśliwy, że wygrała, podziwiać ją za ogrom włożonej pracy i poświęcenie. Może mnie też cieszyć fakt, że dzięki niej więcej zagranicznych turystów przyjedzie do mojego hotelu w polskich górach 🙂

Wracając do pojęcia “narodu”. Myślę, że powinniśmy patrzeć na naród przede wszystkim, jako na swego rodzaju “pole”, na którym możemy zdziałać coś wartościowego, a nie tylko jako na naszą wartościową przeszłość. Dbanie o coś nie oznacza bronienia tego czegoś “za wszelką cenę”. Często “za wszelką cenę” wiąże się z brakiem myślenia, a brak myślenia może prowadzić do najgorszych zbrodni w dziejach ludzkości (w nawiązaniu do H.Arendt Banalność Zła – chociaż nie zgadzam się z autorką w 100%, to zgadzam się wystarczająco, aby użyć tego argumentu). W każdym razie, jestem przekonany, że możemy tworzyć nowe wartościowe rzeczy (wydarzenia, prawa, dzieła), podejmować wartościowe działania, jako naród. Możemy napisać petycję do odpowiedniej instancji UE na temat problemu naszego sąsiedniego kraju, która poskutkuje pomocą międzynarodową, albo po prostu przejść przez granicę i podać pomocną dłoń, albo wyciągnąć ją, gdy oni przyjdą do nas. Możemy sprawić by odbyło się referendum na temat sytuacji pracujących kobiet, które przyczyni się do poprawy stanu rzeczy (pojawia się tu problem demokracji i kilka innych, ale nie będę ich już tutaj poruszał bo wpis i tak jest już za długi). Możemy w końcu tworzyć dzieła sztuki, przyczyniać się do odkryć naukowych… jest jeszcze wiele innych opcji… prawda?

Bądźmy zatem dumnymi członkami naszych narodów, ale dopiero kiedy sobie na to zasłużymy.


To write or not to write?

In some Berlin pub, supposedly one of the few, where still native Berliners go, fierce debate was taking place …

– “Blogging is a rape on traditional and valuable magazines!”- J.S. stated.
– “Article writing in the journal is a long process, the hard work of many people, resulting in a valuable text.” – He continued …
M.S. added appealing to authority:
– “Friedrich Nietzsche was convinced that typing on his new machine is changing his way of expressing his thoughts. Similarly, we can look at our pounding the keyboard.” – everybody silently agreed.
– “Blog favors the development of an individual …” – J.K. retorted.
– “… But is not it better then write a diary?” – Asked JS.
J.K. – “Blog force interaction, and this can become extremely valuable…”

If we can agree that a good article in a respected journal, is something of value to society, whether a blog can also provide similar value?

(Maybe blog has a different function than an article in a magazine? Certainly it depends on what the magazine and what a blog we  have on mind. Take for example a blog about fashion and fashion magazine – without the need for explanation, we see that the functions of these two can significantly overlap. All in all there is no direct relationship between the function and the value… more interesting question would be: “Whether a blog or an article SHOULD BE worth something?” – My answer to this question is – yes – that is why I made these considerations.)

But what does that even mean – “valuable” blog?
A blog can be valuable for the author – to teach him self-discipline, formulate his thoughts, often realize something, because what is spoken or written it is already something else (acts differently) than what just conceived. If the author is part of society, we can optimistically assume that the author’s development to some extent will be reflected in the development of society.

A blog can comment on current events and be a source of information. Can provide entertainment, can criticize and praise. A blog can encourage and provide a warning. It can be written coherently and logically, artistically and ecstatically. In all these cases it is some value to a specific audience. Certainly not for everyone.

With this in my mind i decided to start writing a blog.

Surely I will comment. Comment on events in science maybe also in politics… Sometimes I will write something about art. I hope for discussions with mutual respect as an only rule. There will be not art per se – at least according to my definition of art. There will be a lot of philosophy. Enriching all this with some adventure from time to time… It is gonna BE interesting I hope… with honesty for sure.

– – –

W Berlińskim pubie, jednym  z niewielu ponoć, do których chodzą rodowici Berlińczycy trwała zażarta dyskusja…

– Blog to gwałt na tradycyjnych i wartościowych czasopismach. – stwierdził J.S.
– Pisanie artykułu w czasopiśmie to proces, ciężka praca wielu ludzi, której efektem jest wartościowy tekst. – ciągnął…
M.S dorzucił “z autorytetu”:
– F. Nietzsche był przekonany, że pisanie na maszynie zmienia jego sposób formułowania myśli. Podobnie możemy patrzeć na nasze walenie w klawiaturę. –
– Blog sprzyja rozwojowi jednostki…- J.K. zripostowała.
– … ale czy nie lepiej pisać wtedy pamiętnik? – zapytał J.S.
– Blog wymusza interakcję, a ta może się okazać niezwykle wartościowa…

Czy jeśli zgodzimy się, że dobry artykuł w szanowanym czasopiśmie, stanowi jakąś wartość dla społeczeństwa, to czy blog także może taką wartość stanowić?

(A może blog ma inną funkcję niż artykuł w czasopiśmie? Z pewnością to zależy od tego, jakie czasopismo i jakiego bloga mamy na myśli. Weźmy na przykład bloga o modzie i czasopismo o modzie – bez potrzeby dalszego dowodzenia widać, że funkcje tych dwóch mogą się znacząco pokrywać. Z resztą nie ma bezpośredniej relacji między funkcją a wartością przy szerokim rozumieniu wartości… Bardziej interesującym pytaniem byłoby: “Czy blog lub artykuł powinien mieć jakąś wartość?” – Odpowiadam sobie twierdząco na to pytanie, stąd owe rozważania.)

Ale co to w ogóle znaczy “wartościowy” blog?

Blog może być wartościowy dla autora – uczyć go samodyscypliny, formułowania myśli, często uświadamiać, bo przecież to co wypowiedziane, czy napisane, jest już czymś innym (oddziałuje inaczej) niż to, co tylko pomyślane. Jeśli zaś autor jest częścią społeczeństwa, to można optymistycznie założyć, że rozwój autora w jakimś stopniu przekłada się na rozwój społeczeństwa.

Blog może komentować bieżące wydarzenia i być źródłem informacji. Może dostarczać rozrywki, może krytykować i wychwalać. Blog może zachęcać i stanowić przestrogę. Może być pisany spójnie i logicznie, artystycznie i ekstatycznie. W tych wszystkich przypadkach stanowi jakąś wartość dla konkretnej grupy odbiorców. Z pewnością nie dla wszystkich.

Mając za sobą powyższe rozważania rozpocząłem pisanie bloga.

Z pewnością będzie tu dużo komentarzy. Komentarzy dotyczących wydarzeń w świecie nauki, może polityki… Zdarzą się komentarze dotyczące sztuki. Liczę, że powstanie wiele dyskusji, prowadzonych w dobrym tonie, z zachowaniem wzajemnego szacunku. Nie będzie tu raczej sztuki per se – przynajmniej w moim rozumieniu sztuki. Będzie sporo filozofowania. Przyprawię wszystko od czasu do czasu relacją z jakiejś przygody… Powinno być zatem ciekawie, na pewno będzie szczerze.

“Pisząca kula jest jak ja: zrobiona z żelaza
ale podatna na uszkodzenia, zwłaszcza w podróży.
Dużo cierpliwości, taktu i delikatnych palców
wymaga korzystanie z nas obojga”.*

_ _ _
* Polish translation: